Nun stand der Zug schon 40 Minuten in Berlin-Ost. Als wir in den Bahnhof einfuhren, wurden wir von etlichen Uniformierten begrüßt, die mit Gewehren über den Schultern alle zehn bis zwanzig Meter auf dem gesamten Bahnhof Aufstellung genommen hatten. Augenblicklich trat in unserem Abteil vollständige Ruhe ein. Gefühle wie Angst, Erwartung, aber auch Entrüstung und Hilflosigkeit bemächtigten sich der Fahrgäste. Ich fragte mich, was wohl die Kriegsgenerationen, also Eltern und Großeltern in Anbetracht dieser Situation 22 Jahre nach Beendigung des Krieges für Empfindungen haben mussten. Ihre Blicke sprachen Bände, doch eine Bemerkung machte niemand. Ich begann allmählich zu verstehen, warum jeder in unserer Familie so von unseren polnischen Verwandten sprach, als lägen tausende von Kilometern zwischen uns. Jeder dieser bewaffneten Soldaten war ein Tausend-Kilometer-Meilenstein zwischen Menschen, die zueinander gehörten.
Soldatenstiefel brachten in diesem Moment den gesamten Zug zum Vibrieren. Abteiltüren wurden kraftvoll aufgerissen, Stimmen ertönten: "Sie befinden sich in der Deutschen Demokratischen Republik. Gepäckkontrolle! Wem gehört dieser Koffer? Öffnen Sie ihn!" Kein freundliches "Bitte", kein "Guten Tag", kein Lächeln begleitete die Sprache dieser Menschen. Alles war auf Machtausübung hin ausgerichtet, Menschlichkeit und Nähe schienen verboten zu sein. Die Reaktion der Fahrgäste, auch unsere, kann ich nur als gehorsames, zurückhaltendes Dienen bezeichnen, und ich erlebte an mir zum ersten Mal eine Form der Anpassung an Befehle, die mir bis dahin fremd war.
Auch wir entkamen nicht der Kofferkontrolle, ...

Już 40 minut pociąg stał w Berlinie Wschodnim. Gdy wjeżdżaliśmy na dworzec, pozdrowiło nas kilku umundurowanych, którzy z bronią na ramieniu rozstawieni byli co dziesięć, dwadzieścia metrów. Do naszego wagonu momentalnie wkroczył całkowity spokój. Uczucia jak strach, oczekiwanie, ale też oburzenie i bezradność, zawładnęły pasażerami. Zapytałam siebie, co musiały czuć pokolenia wojny, czyli rodzice i dziadkowie, w tej sytuacji, 22 lata po jej zakończeniu. Spojrzenia podróżnych mówiły wiele, ale nikt nie ważył się odezwać. Powoli zaczynałam rozumieć, dlaczego każdy w naszej rodzinie o polskich krewnych mówiń tak, jak gdyby dzielińy nas tysiące kilometrów. Każdy z tych uzbrojonych żołnierzy był kamieniem milowym, oznaczającym odlegńość tysiąca kilometrów między ludźmi, którzy należą do siebie.
W tym momencie żołnierskie buty wprawiły cały pociąg w wibrację. Gwałtownie otwarto drzwi przedziałów, zabrzmiały głosy: "Znajdujecie się państwo w Niemieckiej Republice Demokratycznej. Kontrola bagażu! Do kogo należż ta walizka? Otworzyć!" Żadnego uprzejmego "proszę" czy "dzień dobry", żaden uśmiech nie towarzyszył mowie tych ludzi. Wszystko było skierowane na pokaz siły, człowieczeństwo i bliskość zdawały się być zabronione. Reakcję pasażerów, naszą również, mogę określić tylko jako posłuszne, powściągliwe podporządkowanie się, i po raz pierwszy doświadczyłam na sobie formy przystosowania się do rozkazów, która do tej pory była mi obca.
Również i nas nie ominęła kontrola bagażu, ...